ძირითადი ეროვნული კანონები და ევროკავშირის დირექტივები
შრომითი მიგრაციისა და შრომითი მობილობის შესახებ კანონი (LMLMA)
ეს კანონი არეგულირებს უცხო ქვეყნის მოქალაქეების ბულგარეთში შესვლისა და მუშაობის წესს. იგი მოიცავს ევროპული კანონმდებლობის დებულებებს, კერძოდ, ევროპარლამენტისა და ევროკავშირის საბჭოს დირექტივებს, რომლებიც მიზნად ისახავს მუშაკთა თავისუფალი გადაადგილებისა და შრომითი მიგრაციის ხელშეწყობას. ესენია:
- დირექტივა 2014/54/EU – აადვილებს მუშაკთა უფლებებს თავისუფალი გადაადგილების კონტექსტში;
- დირექტივა 2014/36/EU – მესამე ქვეყნის მოქალაქეების სეზონური დასაქმების მიზნით შესვლისა და ყოფნის პირობები;
- დირექტივა 2014/66/EU – მესამე ქვეყნის მოქალაქეების შესვლა და რეზიდენტობა კორპორაციაშიდა გადაყვანის ფარგლებში; ეს ეხება პროცესს, რომლის დროსაც მრავალეროვნული კომპანიები ახორციელებენ თანამშრომლების გადაყვანას ერთი ქვეყნიდან მეორეში, მათთვის ამ მიზნით სპეციალური ბინადრობის ნებართვის მინიჭებით;
- დირექტივა 2009/50/EC – მესამე ქვეყნის მოქალაქეების შესვლა მაღალკვალიფიციური დასაქმების მიზნით;
- დირექტივა 2009/52/EC – სანქციები და ზომები არალეგალურად მყოფი მესამე ქვეყნის მოქალაქეების დამსაქმებლების წინააღმდეგ;
- დირექტივა 2011/98/EU – ევროკავშირის ტერიტორიაზე ბინადრობისა და სამუშაო ნებართვების ერთიანი განაცხადის პროცედურა და კანონიერად მცხოვრები მესამე ქვეყნის მუშაკებისთვის უფლებების საერთო ნაკრები;
გარდა ამისა, LMLMA აერთიანებს შრომითი მიგრაციის შესახებ დებულებებს, რომლებიც ადრე გაბნეული იყო ბულგარეთის სხვადასხვა კანონმდებლობაში.
ბულგარეთის რესპუბლიკაში უცხოელების შესახებ კანონი (FRBA)
არეგულირებს ყველა უცხო ქვეყნის მოქალაქის ბულგარეთში ცხოვრებას, მიუხედავად იმისა, აპირებენ თუ არა ისინი ქვეყანაში სწავლას, მუშაობას ან ცხოვრებას. FRBA-ს აღსრულების წესები განსაზღვრავს კანონის გამოყენების დეტალურ პროცედურებს და მოიცავს ევროკავშირის ბოლოდროინდელი დირექტივების მოთხოვნებს:
- დირექტივა (EU) 2021/1883 – არეგულირებს მესამე ქვეყნებიდან მაღალკვალიფიციური მუშაკების რეზიდენტობის პირობებს, რითაც გაუქმებულია 2009 წლის ძველი დირექტივა;
- რეგულაცია 2019/1157/EU – ეხება ბულგარეთში მცხოვრები უცხო ქვეყნის მოქალაქეების პირადობის დამადასტურებელ დოკუმენტებს და მათი გაცემის პროცედურას.
ევროკავშირის მოქალაქეებისა და მათი ოჯახის წევრების ბულგარეთის რესპუბლიკაში შესვლის, ცხოვრებისა და გამგზავრების შესახებ კანონი
არეგულირებს ევროკავშირის მოქალაქეებისა და მათი ოჯახის წევრების შესვლის, ცხოვრებისა და გამგზავრების უფლებებსა და პირობებს. იგი შეესაბამება პირთა თავისუფალი გადაადგილების შესახებ ევროკავშირის საერთო წესებს.
დადგენილება ვიზების გაცემის პირობებისა და პროცედურების და სავიზო რეჟიმის იდენტიფიცირების შესახებ
ის აღწერს პროცესს, რომლის მეშვეობითაც ბულგარეთის რესპუბლიკა გასცემს ვიზებს იმ უცხოელებისთვის, რომელთაც სურთ ქვეყანაში შესვლა და ცხოვრება. იგი ასევე ადგენს ბულგარეთის გავლით ტრანზიტის პირობებს.
რას ნიშნავს ლეგალური მიგრაციის სამართლებრივი ჩარჩო?
ბულგარეთში მიგრაციას სხვადასხვა სამართლებრივი აქტი არეგულირებს, რომლებიც სხვადასხვა ქვეყნის მოქალაქეებზე ვრცელდება: როგორც ევროკავშირის ქვეყნების, ასევე მესამე ქვეყნის (ევროკავშირის არაწევრი) მოქალაქეებზე. ეს აქტები დადგენილია როგორც ევროკავშირის, ასევე ეროვნულ დონეზე. ისინი ადგენენ წესებსა და პირობებს, თუ როგორ შეუძლიათ უცხო ქვეყნის მოქალაქეებს ბულგარეთში შესვლა, ცხოვრება და მუშაობა, ამავდროულად უზრუნველყოფენ ევროპული და ბულგარული მოქმედი წესების დაცვას.
ბულგარეთს ასევე აქვს სპეციალური შეთანხმებები ევროკავშირის ზოგიერთ არაწევრ ქვეყანასთან, რომლებიც არეგულირებს მუშაკთა მიგრაციას:
მოლდოვასთან შეთანხმება
2018 წელს ხელმოწერილი შეთანხმება არეგულირებს ბულგარეთსა და მოლდოვას შორის შრომით მიგრაციას და ასევე ბულგარეთში არალეგალურად მცხოვრები პირების მიღების წესს.
საქართველოსთან შეთანხმება
მსგავსი შეთანხმება ხელმოწერილია საქართველოსთან და ის არეგულირებს როგორც შრომით მიგრაციას, ასევე ბულგარეთში ნებართვის გარეშე შესული პირების რეადმისიის პირობებს.
ყველა ეს კანონი და ევროკავშირის დირექტივა ადგენს წესებს, რომლებიც არეგულირებს მიგრაციას ბულგარეთში. ისინი სხვადასხვა ქვეყნის (მაგ. მოლდოვა, საქართველო, უკრაინა და ა.შ.) მოქალაქეებს საშუალებას აძლევს, იმუშაონ და იცხოვრონ ბულგარეთში, ამავდროულად უზრუნველყოფენ, რომ მიგრაცია განხორციელდეს კანონიერი და სამართლიანი გზით, ევროკავშირის მოთხოვნების შესაბამისად.
მაგალითად, თუ ევროკავშირის არაწევრი (მესამე ქვეყნის) მოქალაქეს სურს ბულგარეთში მუშაობა, სწავლა ან მოხალისეობრივი საქმიანობა, მას მოუწევს სამუშაო ნებართვის, ბინადრობის ნებართვის და ვიზის მისაღებად სხვადასხვა ეტაპის გავლა.